sobota, 16 lutego 2008

Osy też myślą

Pszczelarze w czasie sezonu pszczlarskiego, a szczególnie w czasie dokarmiania rodzin pszczelich na zimę, mają zawsze do czynienia z osami i ich natarczywymi próbami rabowania syropu cukrowego.
W sierpniu, w czasie dokarmiania pszczół na okres zimowy, w mojej pasiece miało miejsce następujące ciekawe zdarzenie. Po nalaniu syropu do bocznej podkarmiaczki, jak zwykle otwór wlewowy zakryłem kawałkiem płótna (na wszelki wypadek), aby tam nie właziły osy. Ponieważ w tym ulu był to już koniec dokarmiania, więc pszczoły wybierały syrop dosyć opieszale.

Rano przy sprawdzaniu, czy pszczoły wybrały syrop, zauważyłem, że osy wygryzły w płótnie otwór i jest ich pełno w części wlewowej podkarmiaczki. Stało się tak dlatego, że pomiędzy korpusem i daszkiem była szczelina, którą osy mogły przechodzić. Ponieważ następne osy pchały się natrętnie do otworu, postanowiłem zrobić im kawał. Zamiast nakrywać otwór, jak poprzednio, ze szmatki zrobiłem gałganek i jak korkiem otwór zatkałem. W wyniku tego wszystkie osy będące we wlewie zostały uwięzione.
Na drugi dzień po zdjęciu daszka zobaczyłem, że całe mrowie os siedziało na gałganku i ssało z niego syrop. Gałganek był mokry i lepki od syropu. Skojarzyło mi się to od razu z działaniem knota. Musiałem jednak to skojarzenie odrzucić, bo przecież gałganek wcale nie dotykał powierzchni syropu. Jeżeli to nie był knot, to kto w takim razie przenosił syrop?

Niewątpliwie mogły to robić tylko osy zamknięte w części wlewowej podkarmiaczki. A jeżeli tak, to na pewno te uwięzione musiały się wcześniej porozumiewać z tymi będącymi na zewnątrz. Ale nie to jest w tym najważniejsze. Nie ma przecież żadnych wątpliwości, że zwierzęta, a więc i owady porozumiewają się między sobą.
Ważne w tym jest to, że do wykonania tak złożonej operacji składającej się z dwóch zabiegów polegających na nawilżaniu gałganka syropem przez osy uwięzione i wysysaniu tego syropu przez osy będące na zewnątrz, niezbędne było uprzednie przeprowadzenie przez osy następującego procesu myślowego.
„Ponieważ jesteśmy uwięzione, będziemy gałganek nawilżać syropem, a wy będąc na zewnątrz, syrop ten wysysajcie”.

Na tej podstawie nasunęło mi się wprost odkrywcze skojarzenie, choć może ono być przez niektórych sceptyków uznane za absurdalne. Osobiście uważam, że osy potrafią myśleć. Na pewno nie w sensie takim, jak się to odbywa u ludzi, ale na pewno odbywa się to w sposób zbliżony. Tylko teraz powstaje pytanie. Jak się to ma do znanego „Odruchu Pawłowa”?
Pół wieku mam do czynienia z pszczołami i ich dokarmianiem na zimę, a w związku z tym i z natrętnymi osami zawsze towarzyszącymi temu procesowi. Ale nic podobnego nie zdarzyło mi się doświadczyć, jak w dniu 12 sierpnia 2003 roku.
Właśnie ten przypadek wyżej opisałem.

Tak się złożyło, że 14.08.03, chcąc wyjąć podkarmiaczkę z innego ula, zauważyłem, że nie jest ona całkowicie opróżniona. Postanowiłem przy tej okazji poprzednie zdarzenie jeszcze raz, ale już celowo powtórzyć. Zaczekałem aż większa liczba os weszła do wlewu podkarmiaczki, otwór zatkałem gałgankiem, a daszek zostawiłem lekko uchylony, aby osom ułatwić dostęp. Następnego dnia wszystko się powtórzyło tak, jak poprzednio, z tą tylko różnicą, że gałganek był w mniejszym stopniu nasycony syropem. Nie wiem co było tego powodem. Może mniej os było uwięzionych lub może więcej było os odbierających syrop z gałganka. Nie ma to zresztą większego znaczenia, bo na jedno wychodzi.

Żeby już wykluczyć wszelkie wątpliwości związane z tym zdarzeniem, należy podkreślić, że w innych ulach, gdy tylko nadarzała się okazja, osy też systematycznie próbowały dobierać się do podkarmiaczek, ale jeżeli nie umożliwiłem im wcześniejszego wejścia do wlewu podkarmiaczki, to gałganek zatykający otwór wlewowy mimo atakowania go przez osy, był jednak każdorazowo suchy.
Przy okazji warto zaznaczyć, że osy są odważne, natrętne i bez powodu pierwsze pszczelarza nie atakują. Potrafią łazić po rękach i wyszukiwać nawet najmniejszych śladów syropu, który podczas podkarmiania może się na nich znaleźć. Żądlą tylko w obronie własnej w czasie zagrożenia i to wtedy, gdy są niechcący przyciśnięte lub są drażnione.

Brak komentarzy: