Przykładem takiego fałszywego twierdzenia na przestrzeni całego dwudziestego wieku było zalecane dobre ocieplania uli na zimę. Cała powojenna literatura pszczelarska, zawierała nie tylko takie zalecenia, ale również wiele innych zaleceń też fałszywych.
Przykładów nie będę przytaczał. Każdy pszczelarz może sam je znaleźć w "Poradniku Pszczelarza" z 1952 roku, w "Poradniku Pszczelarskim" z 1974 roku i w wielu innych pozycjach wydawniczych. Również spotyka się podobne rady w artykułach fachowych ostatnich lat.
Gorzej jest, gdy uznając te fałszywe twierdzenia za prawdziwe, próbuje się znaleźć coś nowego, jakieś lepsze rozwiązania w stosunku do istniejących. Sam w swoim czasie padłem tej ślepej wiary ofiarą, mimo że (na własne oczy widziałem to w latach pięćdziesiątych), jak w ulu w czasie zimy po jednej stronie plastra był lód, a po drugiej zimujące w kłębie pszczoły. Z tego wynikał oczywisty wniosek, że pszczoły będące w kłębie nie ogrzewają całej przestrzeni ula, a tylko wnętrze kłębu. Ale niestety, tradycja i wiara w zalecenia była silniejsza.
W latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia, mając pięć uli warszawskich
(2 poszerzone i 3 zwykłe) dokupiłem jeszcze dwa ule wielkopolskie. Stanowiło to cały przekrój podstawowych typów uli.
Wtedy właśnie, wprawdzie jeszcze tylko intuicyjnie, ale już wyczuwałem, że 10 ramek w korpusie wielkopolskim to za mało, ale jak zwiększyć liczbę ramek, kiedy korpus nawet przy 10 ramkach jest już dosyć ciężki? Moim marzeniem było zbudować taki ul, który cechowałby się większą pojemnością korpusu (rodni), był ciepły w zimie, łatwy w obsłudze i jednocześnie był lekki. W wyniku takich rozważań, wpadłem jak mi się wtedy wydawało na wręcz genialny pomysł. Zbudowałem ul na ramkę wielkopolską z pojedynczymi ściankami wykonanymi z deseczek o grubości 20 mm.

Charakteryzował się on tym, że miał jednocześnie cechy ula leżaka i ula stojaka. Ponadto jeszcze tym, że w lecie miał ścianki pojedyncze, a w zimie ścianki podwójne. Gniazdo w lecie miało układ zimny, a w zimie ciepły.
Cały ul składał się z następujących elementów:
1.dennica ocieplona styropianem grubości 15mm (razem grubość 35mm)
2.korpus na 13 ramek (grubość ścianek 20mm)
3.nadstawka na 7 ramek (grubość ścianek 20mm)
4.przystawka na 5 ramek
5.daszek płaski (listewki 20mm, płyta pilśniowa i styropian)
Razem w ulu mieściło się 25 ramek wielkopolskich - to wystarczało.
Ciężar ula z ramkami (bez węzy) wynosił 22kg. Ul pomalowany emalią koloru kości słoniowej wyglądał imponująco. Nazwałem go - leżakostojak wielkopolski.
Przygotowanie tego ula do zimy odbywało się następująco:
Do korpusu wstawia się nadstawkę. Pomiędzy ścianki korpusu i wstawionej nadstawki wkłada się płytki styropianowe (ocieplające). Do nadstawki oczywiście wstawia się gniazdo przygotowane do zimowania rodziny już dokarmionej na 7 plastrach. Na wiosnę, kiedy rodzina wzmocni się wystarczająco, a temperatura zewnętrzna w tym czasie jest już stosunkowo wysoka, wyjmuje się z korpusu nadstawkę, a ramki z nadstawki przekłada się do korpusu. Gniazdo stopniowo poszerzamy tak, jak w ulu leżaku, aż do 13 ramek. Jak wszystkim wiadomo, w typowym stojaku przy wstawianiu drugiej kondygnacji następuje gwałtowne oziębienie gniazda. Aby temu zapobiec stosuje się cały szereg kłopotliwych zabiegów.
Natomiast w moim ulu stawiając nadstawkę, przekłada się do niej 7 ramek z korpusu. Ponieważ w korpusie pozostaje jeszcze 6, więc dodaje się 1 ramkę z węzą. Pomiędzy korpus i nadstawkę wkładamy kratę odgrodową.
Poszerzanie gniazda w dalszym ciągu odbywa się poziomo aż do 13 ramek. Przez cały czas rozwoju rodziny mamy wgląd do gniazda bez zdejmowania nadstawki. Zdejmuje się tylko przystawkę. 13 ramek w korpusie to wystarczająca przestrzeń do obfitego czerwienia, a to jednocześnie zapobiega powstawaniu nastroju rojowego.
Po ostatnim odbiorze miodu i osuszeniu ramek, zdejmujemy nadstawkę i przystawkę. Układamy gniazdo na 7 ramkach odpowiedniej jakości, wstawiamy podkarmiaczkę i ewentualnie kratę odgrodową, aby matka nie przeszła na dalsze ramki, a czerwiła tylko na tych 7 plastrach.
Uzupełniamy zapasy na zimę w zwykły sposób. Po dokarmieniu ponownie przekładamy gniazdo do nadstawki, nadstawkę wstawiamy do korpusu, do wolnych przestrzeni wkładamy płytki ze styropianu i ul znowu jest gotów do zimowania. Gniazdo na 7 plastrach jest jeszcze wystarczająco duże do dobrego przezimowania rodziny pszczelej.
Po dokarmieniu rodziny, jakby po drodze, uzyskałem dodatkowe doświadczenie. Okazało się, że ścianka ula wykonana z pojedynczej deski pomalowana od wewnątrz lakierem z propolisu, a zewnątrz emalią podkładową i emalią zewnętrzną (renowacyjnym lakierem samochodowym), pokryła się pęcherzami.
Stało się tak dlatego, że para wodna wchłaniana przez drewno, nie mogąc wydostać się na zewnątrz przez warstwę lakieru, wypychała ten lakier tworząc pęcherze. Po naciśnięciu pęcherz pękał i woda wyciekała. Stąd nasunął się wniosek, że ule należy malować tylko taką farbą, która przepuszcza parę wodną, np. farbą emulsyjną.
Zimowanie pszczół i rozwój wiosenny był bardzo dobry. Uważałem, że udało mi się nareszcie zbudować ul taki, na jakim mi zależało. Odznaczał się samymi zaletami. Był lekki, pojemny, łatwe było powiększanie gniazda, gniazdo nie oziębiało się przy wstawianiu nadstawki, łatwy był wgląd do gniazda przez cały sezon, miał dużą możliwość regulacji gniazda (rodni) do 13 ramek.
Uważałem wtedy, że jest on moim największym osiągnięciem. Chciałem już nawet tym swoim osiągnięciem podzielić się w "Pszczelarstwie", ale postanowiłem poczekać do następnego roku.
W jesieni rodzina była zbyt duża, zajmowała 11 plastrów więc nie mogłem jej zmieścić na siedmiu ramkach. Dlatego postanowiłem ponieść ryzyko i pozostawić ją na zimę w korpusie o pojedynczych ściankach bez żadnego ocieplenia. Wprawdzie w czasie zimy bałem się, że pszczoły nie wytrzymają mrozów, ale na wiosnę okazało się, że przetrzymały tak samo dobrze, jak inne rodziny w ulach
ocieplonych. Na tej podstawie cały mój dotychczasowy pogląd na konieczność ocieplania uli zupełnie się zmienił. Przestałem również się zachwycać nad wynalezionym przez siebie ulem leżakostojakiem. Jednak czas poświęcony na jego zbudowanie nie był stracony, bo dzięki temu uświadomiłem sobie, że tak mocno zalecane ocieplanie uli na zimę jest zupełną niczym nie uzasadnioną bzdurą.
Od tej pory pszczoły zimują u mnie nawet w prymitywnych ulach zbitych z pojedynczych desek. Zbudowałem też dwa bliźniaki betonowe (chyba jedyne w świecie), w których pszczoły zupełnie dobrze zimują bez ocieplenia, a i w lecie też się chyba muszą dobrze czuć, bo nie wylegają na mostek, jak to robią pszczoły w innych ulach podczas upałów.
Zacząłem zupełnie inaczej widzieć rolę ula. Jednocześnie zacząłem baczniej przyglądać się życiu pszczół, a szczególnie ich możliwościom rozwoju w różnych warunkach. W wyniku tego zbudowałem szereg uli, których ciężar jest bardzo różny, na ogół mieści się w granicach około 10 kg.
Skończyły się kłopoty z dźwiganiem ciężarów przy konieczności przestawiania uli.
W taki to sposób zaprojektowany przeze mnie pierwszy ul, moje jak się wtedy wydawało wielkie osiągnięcie i wielka nadzieja, mimo że nie jest teraz przydatny do powielania, ma jednak dla mnie bardzo duże znaczenie. Pomógł mi wiele, stał się przyczyną pierwszego impulsu do innego spojrzenia na ule i pszczoły, a w konsekwencji do lepszego ich zrozumienia.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz